Waarom 'groen' meer is dan energieverbruik van het apparaat
Veel mensen denken bij duurzaamheid meteen aan het stroomverbruik van hun foodprocessor. Dat is logisch: het apparaat gebruikt stroom. Maar de grootste klimaatimpact van een maaltijd zit bijna nooit in de minuten dat je een motor laat draaien. Productie van ingrediënten (vooral vlees en zuivel), voedselverspilling en verpakking wegen vaak veel zwaarder. Energiegebruik van de keukenmachine is dus slechts één deel van het verhaal.
Belangrijke onderdelen van de totale voetafdruk
- Ingrediëntproductie: het grootste aandeel voor veel gerechten — denk aan landgebruik, meststoffen en veevoer.
- Transport en verpakking: relatief klein vergeleken met productie, maar relevant bij geïmporteerde of sterk verpakte producten.
- Keukenapparaten en levensduur: productie en materiaalgebruik van je foodprocessor (embodied emissions) en hoe lang je het apparaat gebruikt.
- Energie tijdens bereiding: elektriciteit of gas voor koken, blenden en verwarmen.
- Voedselverlies: restjes of schillen die in de afvalbak belanden dragen onnodig bij aan CO2-uitstoot.
Een eenvoudige methode om de voetafdruk van een maaltijd te berekenen
Je kunt beginnen met een praktische, stap-voor-stap berekening die niet ingewikkelder hoeft te zijn dan een korte rekensom. Hieronder een vereenvoudigd model en een voorbeeld zodat je meteen aan de slag kunt.
Stap 1: Ingrediënten scoren
Maak een lijst van ingrediënten en hun gewicht. Gebruik gemiddelden voor emissies per kilo als je geen precieze data hebt. Algemene richtlijnen (indicatief): vlees heeft veel hogere waarden dan peulvruchten of groenten. Voor nauwkeurige cijfers kun je online LCA-databanken raadplegen of de waarden van producenten gebruiken.
Stap 2: Energieverbruik van de foodprocessor berekenen
Zo bereken je de elektriciteitsbijdrage:
- Zoek het vermogen (Watt) op in de handleiding of op het apparaat — zie ook vermogen en prestaties.
- Meet of schat de gebruiksduur in uren (bijvoorbeeld 15 minuten = 0,25 uur).
- Bereken verbruik in kWh: vermogen (kW) × tijd (uur). Bijvoorbeeld: 0,8 kW × 0,25 h = 0,20 kWh.
- Vermenigvuldig met de emissiefactor voor elektriciteit in jouw regio (bijvoorbeeld tussen 0,2–0,6 kg CO2e per kWh, afhankelijk van de mix). Dit geeft de CO2-equivalenten van het gebruik.
Stap 3: Bereken overige energie voor koken
Voor bereiding die op een kookplaat of oven gebeurt tel je ook dat verbruik op. Kleinere handelingen (blenden, hakken) wegen meestal minder dan bakken of lang sudderen.
Stap 4: Voeg voedselverlies en verpakking toe
Reken schatting van verloren restjes (bijvoorbeeld 5–15% van totale maaltijd) en de verpakking die je hebt gebruikt. Composteren vermindert de impact vergeleken met restafval.
Stap 5: Optelsom en terugrekenen naar per-portie
Tel alle onderdelen op en deel door het aantal porties. Zo weet je hoeveel CO2e één portie veroorzaakt en welke factoren dominant zijn.
Praktisch voorbeeld (vereenvoudigd)
Stel: je maakt hummus met 300 g kikkererwten (gekookt), 50 g tahin, 30 ml olie en 1 minuut blenden met een 700 W processor.
- Ingrediënten (indicatief): kikkererwten 0,5 kgCO2e/kg → 0,15 kgCO2e; tahin 3 kgCO2e/kg → 0,15 kgCO2e; olie 3 kgCO2e/kg → 0,09 kgCO2e. Totaal ~0,39 kgCO2e.
- Processorverbruik: 0,7 kW × (1/60 h ≈ 0,0167 h) = 0,0117 kWh. Vermenigvuldig met 0,4 kgCO2e/kWh → ~0,005 kgCO2e.
- Koken van kikkererwten en andere bereiding: zeg 0,05 kgCO2e. Verlies en verpakking: 0,03 kgCO2e.
- Totaal ≈ 0,475 kgCO2e voor het recept; als dit 4 porties oplevert is dat ≈ 0,12 kgCO2e per portie. In dit voorbeeld is het appliance-onderdeel verwaarloosbaar klein ten opzichte van ingrediënten.
Conclusie: de foodprocessor droeg bijna niets bij in vergelijking met de ingrediënten. Dat is vaak het geval, vooral bij plantaardige gerechten.
Waar kun je het meeste winst behalen?
- Kies ingrediënten met lage emissies: meer peulvruchten, granen en seizoensgroenten en minder (geraffineerd) vlees of zuivel.
- Batch koken: verbruik per portie daalt als je meerdere porties tegelijk maakt. Je gebruikt minder kookenergie en de processor draait relatief kort.
- Voorkom verspilling: composteer schillen of gebruik ze in bouillons. Minder afval is directe winst.
- Optimaliseer apparaatgebruik: gebruik het juiste hulpstuk en vermijd onnodig langdurig draaien — zie accessoires en opzetstukken en werking foodprocessors.
- Onderhoud en levensduur: goed onderhoud verlengt de levensduur — lees meer op onderhoud en reiniging. Repareer in plaats van weggooien; soms is 3D-printen van onderdelen een slimme optie, zoals besproken in onze blog over vervang je kapotte onderdelen met 3D-printen.
Praktische tips om direct te verbeteren
- Gebruik seizoensproducten en lokale aanbieders — transport is vaak minder bepalend, maar lokaal seizoensproduct heeft vaak een lagere impact.
- Maak grotere batches en vries porties in — ideaal voor tijdsbesparing en minder energie per portie.
- Gebruik restjes creatief (pasta-, soep- of dip-recepten) en overweeg zero-waste recepten zoals in onze koken met klimaatstress-blog.
- Let op accessoires: sommige opzetstukken hakken sneller waardoor je kortere bedrijfstijd hebt — zie meer info over accessoires.
- Controleer het vermogen en kies het juiste formaat voor je huishouden: een te grote machine gebruiken voor kleine taken is inefficiënt — kijk bij capaciteit en formaten.
Kort samengevat
Je foodprocessor kan onderdeel zijn van een duurzamere keuken, maar het is geen garantie. De grootste hefboom zit in je keuze van ingrediënten en het vermijden van voedselverspilling. Het energiegebruik van het apparaat zelf is meestal klein, maar door slimme keuzes — zoals batch koken, het juiste opzetstuk en goed onderhoud — maak je wel degelijk verschil. Gebruik de stappen in dit artikel om eenvoudige berekeningen te maken, ontdek waar jouw grootste besparingen liggen en combineer deze inzichten met praktische keukenhacks voor een echt groenere maaltijd.
Wil je dieper duiken in specifieke onderwerpen? Lees meer over vermogen en prestaties, het verschil tussen apparaten in onze vergelijking foodprocessor vs blender, of hoe je voedselveilig en voedzaam hondenvoer maakt met je machine in onze speciale blog. Voor tips over materialen en gezondheid kijk je naar de waarheid over BPA en plastics.
